48 . جبر و اختيار [ الجبر و الاختيار ] قضا و قدر الهى عن ابى عبد اللَّه عليه السّلام قال : لا جبر و لا تفويض و لكن امر بين امرين . « 1 » امام صادق عليه السّلام فرموده است : مردم در كارهاى خود نه مجبور و بىاختيارند و نه تمام اختيار و اراده به آنان تفويض شده است ، بلكه كارهائى را كه انجام ميدهند در يك حد وسطى بين جبر و اختيار قرار دارد . عن بعض اصحابه عن ابى عبد اللَّه عليه السّلام قال : سئل عن الجبر و القدر فقال : لا جبر و لا قدر و لكن منزلة بينهما فيها الحقّ الّتى بينهما لا يعلمها الّا العالم او من علّمها ايّاه العالم . « 2 » از حضرت جعفر بن محمد عليه السّلام سؤال شد آيا مردم در اعمال خود مجبورند يا مختار . فرمود : نه جبر است نه اختيار ، بلكه منزلى است بين اين دو و حق در همان منزل است . درك اين مرحلهء وسط تنها در خور عالم است يا كسى كه عالم آن را بوى آموخته باشد . حضرت رضا ( ع ) نيز در ضمن حديثى به اين مطلب تصريح فرموده است . راوى سؤال مىكند :

--> ( 1 ) كافى 1 ، صفحهء 160 ( 2 ) كافى 1 ، صفحهء 159